Oefenruimte voor evenwicht – psychodrama-workshop


Hoe blijf je trouw aan jezelf in een wereld die aan je trekt, duwt en van alles van je verlangt? In deze speelse en actieve workshop verkennen we via psychodrama hoe we uit evenwicht raken — en hoe we ons eigen midden hervinden. We werken met herkenbare, alledaagse situaties, innerlijke stemmen en nieuwe manieren van reageren. Geen toneelervaring nodig, alleen nieuwsgierigheid naar wat jou helpt om vriendelijk én stevig bij jezelf te blijven.

 

Oefenruimte voor evenwicht

Psychodrama-workshop – 90 minuten
Willem Jan van den Brink

Kernintentie

Niet zwaar of therapeutisch maken.
Wel: speels, veilig, concreet, herkenbaar, blikverruimend.
Werk met alledaagse scènes waarin iemand merkt: hier raak ik mezelf kwijt.

Centrale lijn

Van automatische reactie → naar zichtbaar krachtenveld → naar kleine evenwichtiger beweging.

  1. Opening | 0–10 min

Zeg ongeveer:

“Welkom. Vandaag verkennen we ‘oefenruimte voor evenwicht’: hoe blijf je trouw aan jezelf in een weerbarstige wereld?
We gebruiken psychodrama niet voor groot drama, maar als oefenruimte.
We werken met herkenbare, gewone situaties.
Niet goed spelen is belangrijk, maar onderzoeken en uitproberen.”

Afspraken

  • niets forceren
  • liever klein en concreet
  • zonder oordeel
  • zorgvuldig met wat gedeeld wordt

Check-invraag

Wat roept ‘evenwicht’ bij jou op?

  1. Warming-up | 10–20 min

Laat lopen in de ruimte:

  • alsof je alle tijd hebt
  • alsof iedereen iets van je wil
  • alsof je iets moet bewijzen
  • alsof je onzichtbaar wilt blijven
  • alsof je weet wat voor jou klopt
  • alsof je uit evenwicht bent
  • alsof je je midden hervindt

Tweetallen

  • Waar herkende je jezelf?
  • Waaraan merk jij dat je uit evenwicht raakt?
  1. Sociometrie | 20–30 min

Laat positie kiezen op lijnen:

  • ik pas me snel aan ↔ ik blijf makkelijk bij mezelf
  • ik vermijd spanning ↔ ik ga spanning aan
  • ik voel snel wat de ander nodig heeft ↔ ik voel snel wat ik zelf nodig heb

Vraag kort uit:

  • Wat maakt dat je hier staat?
  • Wat is de kracht van jouw plek?
  • Wat is de valkuil?

Sleutelzin

“Evenwicht is misschien niet: in het midden staan, maar vrijer leren bewegen.”

  1. Scène kiezen | 30–40 min

Vraag:

“Wie heeft een klein, herkenbaar voorbeeld van een moment waarop trouw blijven aan jezelf lastig werd?”

Kies een scène die is:

  • alledaags
  • concreet
  • niet te zwaar
  • voor meer mensen herkenbaar

Als iets te groot wordt:

“Zullen we een kleinere, dagelijkse scène nemen waarin dit ook zichtbaar wordt?”

  1. Krachtenveld neerzetten | 40–50 min

Vraag aan de inbrenger:

  • Waar ben je?
  • Wie is erbij?
  • Wat gebeurt er precies?
  • Op welk moment wordt het lastig?

Laat rollen kiezen:

  • de ander
  • plichtsgevoel
  • behoefte aan rust
  • innerlijke criticus
  • angst om teleur te stellen
  • harmonie
  • trouwe zelf
  • wijze kern

Laat in de ruimte zetten

Vraag:

  • Wie trekt het hardst?
  • Welke stem is luid?
  • Welke kracht krijgt weinig ruimte?
  • Waar sta jij?

Rollen laten spreken

“Zeg elk in één korte zin wat jij wilt of vindt.”

  1. Scène spelen zoals het meestal gaat | 50–60 min

Zeg:

“We spelen het nu zoals het meestal verloopt.”

Interventies

  • “Stop even.”
  • “Wat gebeurt er nu in jou?”
  • “Wie trekt hier aan je?”
  • “Welke stem hoor je?”

Dubbeling

“Misschien is er een deel dat zegt…”

  • “ik wil aardig blijven”
  • “ik ga over mijn grens heen”
  • “ik ben bang de ander teleur te stellen”

Rolwisseling

“Stap eens in de rol van de ander. Wat wil jij eigenlijk?”

Spiegel

Laat iemand de scène naspelen terwijl de inbrenger kijkt.

Vraag daarna

  • Wat zie je nu?
  • Waar raak je uit evenwicht?
  1. Nieuw antwoord oefenen | 60–75 min

Zeg:

“We zoeken niet de perfecte versie. Alleen een antwoord dat iets trouwer, vriendelijker en evenwichtiger voelt.”

Vraag:

  • Wat heeft jouw trouwe zelf nodig?
  • Welke kracht mag groter worden?
  • Wat is een kleine verschuiving?

Eventuele helpers toevoegen:

  • rust
  • helderheid
  • moed
  • waardigheid
  • humor

Laat nieuwe zin vinden, bijvoorbeeld:

  • “Ik wil eerst even voelen wat voor mij klopt.”
  • “Ik hoor je vraag, maar ik wil niet meteen antwoorden.”
  • “Ik merk dat ik nu ruimte nodig heb.”
  • “Ik hoef niet tegen jou te zijn om voor mezelf te kiezen.”

Zelfde scène opnieuw spelen

Vraag na afloop:

  • Hoe voelt dit?
  • Wat is hier anders?
  • Wat is hier steviger?
  • Wat neem je mee?
  1. Vertaling naar eigen leven | 75–85 min

Tweetallen

Laat afmaken:

  • Ik raak uit evenwicht wanneer…
  • Wat mij dan meesleept is…
  • Wat ik meer ruimte wil geven is…
  • Mijn kleine oefening wordt…

Plenair

Oogst enkele zinnen.

  1. Afronding | 85–90 min

Zeg ongeveer:

“Evenwicht is misschien niet dat je nooit meer wankelt, maar dat je sneller merkt wanneer je van jezelf wegraakt — en vriendelijker terugkeert.”

Slotvraag

Mijn oefening in evenwicht is…
of
Wat ik meeneem is…

Handige begeleiderszinnen

Om te vertragen

  • Stop even.
  • Adem eens.
  • Voel je voeten.
  • Neem je tijd.

Om te verdiepen

  • Wat gebeurt er nu echt?
  • Wat speelt hier vanbinnen?
  • Welke kracht heeft hier te veel gezag?
  • Welke kracht mag meer ruimte krijgen?

Om mildheid te houden

  • Welk deel probeert hier iets goeds te doen?
  • Wat wil deze stem voor jou beschermen?
  • Kun je hier nieuwsgierig naar kijken?

Om het klein en veilig te houden

  • Hou het bij één concreet moment.
  • We hoeven het niet groter te maken.
  • Het wezenlijke zit vaak al in het kleine.

Let op als begeleider

Voorkom:

  • te veel uitleg
  • te grote of te zware verhalen
  • lange analyses
  • te veel mensen aan het woord

Zoek op:

  • vaart
  • eenvoud
  • belichaming
  • herkenning
  • kleine verschuivingen

Essentie in één zin

Niet perfect in balans komen, maar oefenen om midden in de onbalans niet van jezelf weg te raken.