EW

Werkgroep Existentieel Welzijn – VFP

De werkgroep Existentieel Welzijn verkent hoe filosofische praktijk kan bijdragen aan een betekenisvol, evenwichtig en betrokken leven. Waar de existentiële traditie vaak vertrekt vanuit vragen rond vrijheid, verantwoordelijkheid, eindigheid en authenticiteit, richt existentieel welzijn zich op de kunst van het afgestemd leven: hoe mensen zich verhouden tot hun lichaam, relaties, innerlijke wereld en het grotere geheel waarvan zij deel uitmaken.

We onderzoeken hoe fenomenologie, existentialisme en humanistische psychologie handvatten bieden voor begeleiding, reflectie en dialoog. Niet door problemen te analyseren, maar door ervaringen zorgvuldig te verhelderen en ruimte te maken voor wat zich wil tonen.

De werkgroep is een plek voor filosofen in de praktijk die willen werken met aanwezigheid, betekenis en existentiële balans — in gesprekken, in groepen en in hun eigen professionele ontwikkeling.

Initiatiefnemer: Willem Jan van den Brink

Wat is Existentieel Welzijn?

Existentieel welzijn gaat over leven met richting, helderheid en innerlijke samenhang. Het is de kunst om je handelen, waarden en aanwezigheid op elkaar af te stemmen, zodat je niet geleefd wórdt maar bewust vormgeeft aan je bestaan. Het versterkt veerkracht, keuzevrijheid en een diep gevoel van betekenis.

Hoe ‘existentieel welzijn’ zich verhoudt tot de existentiële traditie

Kernpunt: Existentieel welzijn is geen nieuwe stroming naast de existentiële filosofie en psychologie, maar een toepassing ervan die de nadruk verlegt van existentieel lijden naar existentieel evenwicht, afstemming en betekenisvol leven.

  1. Wat de existentiële traditie centraal stelt

De klassieke existentiële filosofie (Kierkegaard, Heidegger, Sartre, de Beauvoir, Camus) en de existentiële psychologie (May, Yalom, Bugental, Van Deurzen) focussen op:

  • vrijheid en verantwoordelijkheid
  • authenticiteit
  • sterfelijkheid en eindigheid
  • existentiële angst
  • zin en betekenis
  • de mens in-de-wereld (fenomenologie)

De toon is vaak diagnostisch: wat maakt het bestaan moeilijk, absurd, confronterend, en hoe kan de mens zich daartoe verhouden.

  1. Wat ‘existentieel welzijn’ toevoegt of verschuift

Op de website van Leijssen wordt mens-zijn beschreven vanuit vier bestaanscontexten: lichamelijk/materieel – relationeel – innerlijk – overstijgend/universeel .

Dat is een fenomenologische en holistische benadering die:

  • niet vertrekt vanuit angst of conflict,
  • maar vanuit balans, afstemming, betekenisvolle verbondenheid en aanwezigheid.

Het gaat dus niet om “existentieel overleven”, maar om existentieel floreren.

Verschil in toon

  • Existentiële therapie: Hoe ga ik om met de onvermijdelijke spanningen van het bestaan?
  • Existentieel welzijn: Hoe vind ik een evenwichtige, betekenisvolle manier van in-de-wereld-zijn?
  1. De filosofische wortels van existentieel welzijn

Hoewel de term moderner klinkt, sluit hij nauw aan bij:

Fenomenologie

  • De mens wordt gezien als een open, voelend, ervarend wezen.
  • De vier bestaanscontexten zijn een fenomenologische manier om het leven te beschrijven.

Existentialisme

  • Vrijheid, keuze, betekenis, verantwoordelijkheid blijven kernbegrippen.
  • Maar ze worden niet dramatisch gebracht, eerder levensnabij en praktisch.

Humanistische psychologie

  • Rogers, Gendlin, May: groei, authenticiteit, organismische wijsheid.
  • Leijssen staat expliciet in deze lijn (experiëntieel, focusing, persoonsgericht).
  1. Hoe het zich verhoudt tot Yalom

Yalom is existentieel, maar niet representatief voor ‘existentieel welzijn’.

  • Zijn vier existentiële gegevenheden (dood, vrijheid, isolatie, zinloosheid) zijn negatief geformuleerd: ze benoemen de bronnen van existentiële angst.
  • Zijn werk is meer psychodynamisch en groepsgericht.
  • Leijssen en Van Deurzen werken fenomenologischer, ervaringsgerichter, en met meer aandacht voor balans en betekenis dan voor conflict.

Kort:

Yalom behoort tot de existentiële traditie, maar existentieel welzijn is een andere toon en focus.