Copilot. Hoe werkt het als twee erfgenamen, broer en zus, het totaal niet eens zijn over de afwikkeling van de nalatenschap. Als één van partijen een onpartijdige mediator voorstelt, dan zal de ander het afwijzen. De situatie waar ik over spreek duurt al twee jaar. Wat is de rol van een rechter hierin, kunnen partijen ertoe gedwongen worden, en wat zijn de kosten?

Kort en duidelijk: als twee erfgenamen er na twee jaar totaal niet uitkomen, kan een rechter de afwikkeling van de nalatenschap overnemen of iemand aanwijzen die dat doet. Niemand kan worden gedwongen tot mediation, maar wél tot meewerken aan een juridische oplossing.

⚖️ Wat kan een rechter doen in zo’n vastgelopen erfenis?

1. Een vereffenaar benoemen (meest gebruikt bij ruzie)

De rechter kan op verzoek van één erfgenaam een onafhankelijke vereffenaar benoemen. Die neemt de hele afwikkeling over:

• inventariseren van de nalatenschap
• schulden betalen
• bepalen wat er te verdelen is
• uiteindelijk: de verdeling uitvoeren

De erfgenamen raken dan hun zeggenschap grotendeels kwijt. De vereffenaar rapporteert aan de rechter en kan desnoods dwangmiddelen inzetten.

Dit is vaak de route bij langdurige ruzies.

2. De rechter kan zelf de verdeling vaststellen

Als de nalatenschap eenvoudig is (bijv. alleen banksaldo), kan de rechter:

• bepalen hoe er verdeeld moet worden
• en de bank verplichten om uit te betalen volgens die beslissing

Dit heet een vordering tot verdeling (art. 3:185 BW).

3. De rechter kan partijen niet dwingen tot mediation

Mediation is vrijwillig. Een rechter kan het aanmoedigen, maar niet verplichten.

Wel kan de rechter zeggen: “Als jullie geen oplossing vinden, dan neem ík de beslissing.” Dat zet soms druk op de ketel.

💶 Wat kost dit?

1. Rechtszaak starten

• Griffierecht voor een particulier: meestal € 320 – € 350
• Eventueel advocaatkosten: € 150 – € 250 per uur (soms hoger)

2. Kosten van een vereffenaar

• Worden betaald uit de nalatenschap
• Uurtarief vaak € 150 – € 250
• Bij complexe ruzies kan dit oplopen tot enkele duizenden euro’s

3. Kosten van een notaris als alternatief

Soms benoemt de rechter een notaris als vereffenaar. Tarief vergelijkbaar, maar vaak iets voorspelbaarder.

🧭 Wat betekent dit voor de situatie die jij beschrijft?

• Twee jaar stilstand is voor een rechter ruim voldoende om in te grijpen.
• De zus hoeft niet akkoord te gaan met de broer, en ook niet met mediation.
• Ze kan zelfstandig naar de rechtbank stappen en vragen om:
  • een vereffenaar, of
  • een rechterlijke verdeling

De broer hoeft daarvoor niet mee te werken.

📌 Niet onbelangrijk

Een rechterlijke route is zakelijk effectief, maar relationeel vaak het einde van het contact. Soms is dat helaas al zo ver.

Als je wilt

Ik kan voor je vriendin:

• een heldere routekaart maken: stap voor stap wat ze moet doen
• een voorbeeldbrief opstellen voor de rechtbank
• of helpen inschatten welke route het meest passend is in haar situatie

Wat zou voor haar nu het meest helpend zijn om helderheid te krijgen?